Beloftes digitale huisartsenzorg nog niet waargemaakt

Zorg door huisartsen lijkt minder vanzelfsprekend te worden. Personeelstekort, vergrijzing en de gevolgen van pandemieën maken de toegankelijkheid van huisartsen onzeker – evenals de kwaliteit.

Digitale zorg zou hier uitkomst kunnen bieden: hogere efficiëntie en meer eigen regie voor patiënten worden vaak genoemd als voordelen. Maar die beloftes worden nog niet (voldoende) waargemaakt, blijkt nu uit een proefschrift.

Hoe gaat het nu met digitale zorg in de 1^e lijn?

In het proefschrift, geschreven door Jelle Keuper van de Universiteit Tilburg, werd de vraag gesteld of digitale zorg inderdaad helpt om zorg in de 1^e lijn beschikbaar te houden in de toekomst. Maar ook hoe het in de praktijk gaat met toepassing ervan, zowel voor degenen die zorg ontvangen als zorg verlenen.

In hoeverre gebruiken huisartsenpraktijken digitale zorg al? Hierbij werd in het bijzonder gekeken naar de coronaperiode. Want toen nam het gebruik van digitale zorg enorm toe. Denk aan afspraken en diagnoses online. Die gedwongen adoptie creëerde kansen, maar liet ook zien dat er knelpunten waren.

Soms zorgt digitale zorg juist voor meer werkdruk

Globale conclusie uit het proefschrift: digitale zorg wordt steeds vaker gebruikt, maar het effect verschilt enorm per praktijk en groep patiënten. Soms draagt het bij aan efficiënte. Op andere momenten zorgt het juist voor hogere werkdruk. Want digitale zorg is vaak geen vervanger voor traditionele zorg; het komt er éxtra bovenop. Dan leidt het tot meer papierwerk en ingewikkeldere zorgprocessen.

Daarnaast is digitale zorg soms niet goed ingepast in bestaande zorg. Of er ontbreekt ondersteuning. Ook dan leidt het tot hogere werkdruk.

Digitale zorg kan leiden tot ongelijkheid in de zorg

Er is ook een ander probleem dat het proefschrift blootlegt: meer ongelijkheid in gezondheid. Want digitale zorg is mooi, maar de patiënt moet er wel mee om kunnen gaan. Anders gezegd: zij hebben bepaalde digitale vaardigheden nodig. Hebben zij die niet? Dan blijft digitale zorg ontoegankelijk voor ze, of ze profiteren er minder van.

En juist daarom moeten beide vormen van zorg – digitaal en traditioneel – vaak naast elkaar blijven bestaan. Dat maakt het vaak juist ingewikkelder voor huisartsen in plaats van makkelijker.

Digitale zorg biedt kansen, maar meer onderzoek is nodig

Kortom, het succes van digitale zorg hangt sterk af van de situatie: hoe betrokken zijn zorgverleners en patiënten? Hoe gebruikersgericht is de digitale zorg ontworpen? Hoe goed is de zorg ingepast in bestaande zorg? Etc.

Er is training en ondersteuning nodig, benadrukt het proefschrift. En er moet ruimte blijven voor niet-digitale zorg. Voor patiënten moet het prettig zijn, en zorgverleners moeten daadwerkelijk ervaren dat de werkdruk erdoor vermindert.

Daarnaast wijst het proefschrift erop dat er vooral meer onderzoek is om écht stappen te maken. Wat zijn de grootste succes- en faalfactoren? Welke strategieën werken, en welke niet? Want ja, digitale zorg kan veel betekenen voor huisartsen en hun patiënten. Maar dat gaat niet vanzelf.

Auteur: redactie