AI meer gebruikt door psychologen, ondanks zorgen

Psychologen doen steeds meer met AI; hun aantal is verdubbeld. Tegelijkertijd maken professionals zich grote zorgen, zowel op ethisch als klinisch vlak. Want hoewel het aantal experimenten met AI toeneemt, wordt de vraag naar sterkere waarborgen groter en groter. Daarom blijven psychologen voorzichtig.

Zorgen over hallucinerende AI

Om hoeveel psychologen gaat het, die AI omarmen? Meer dan de helft, blijkt uit een enquête. Een derde daarvan gebruikt AI iedere maand. Daarbij moet opgemerkt worden dat het niet perse gaat om de zorg zelf; het gaat vooral om administratie en documentatie. Met andere woorden: psychologen gebruiken AI met name voor e-mails, samenvattingen van hun aantekeningen en om hun administratieve handelingen te versnellen. Zo hebben ze meer tijd voor directe patiëntenzorg.

Maar voelen psychologen zich hier ook prettig bij? Vaak niet, zo blijkt: 92% maakt zich zorgen over o.a. privacy, vooringenomenheid van de AI-tools en resultaten die niet kloppen (‘hallucineren’). Je zou kunnen zeggen dat hoe meer psychologen bekend zijn met AI, hoe groter de zorgen worden. Daarom wordt de roep om een afgewogen, transparante en ethisch verantwoorde toepassing groter.

Mogelijke voordelen

Experts wijzen op de mogelijke voordelen van AI. Bijvoorbeeld burn-outs bij clinici voorkomen. Tegelijkertijd benadrukken ze dat AI nooit het professionele oordeel kan vervangen. Het is de verantwoordelijkheid van de zorgverlener om de nadelen van AI te kennen en herkennen, en daar goed mee om te gaan.

In dit kader is het ook logisch dat AI alléén ingezet wordt wanneer de patiënt dit weet en toestemming gegeven heeft. Ze moeten dan ook goed geïnformeerd worden over de voordelen en risico’s.

AI nog nauwelijks gebruikt voor zorg zelf

Gezien de zorgen die er leven onder psychologen, is het niet verwonderlijk dat zij AI niet of nauwelijks gebruiken bij de zorg voor patiënten. Een enkeling gaf wél aan AI te gebruiken voor ondersteuning bij diagnoses. Of voor interacties met patiënten, zoals met een chatbot.

De reden dat dit zo is, heeft ook te maken met aansprakelijkheid: wat als er een verkeerde diagnose gesteld wordt door AI?

Nog weinig vrees voor vervanging door AI

Dat AI nog lang niet de taak van een menselijke psycholoog kan overnemen, is nu overduidelijk. Maar hoe is dat in de toekomst? Sommige psychologen vrezen ervoor; 38% maakt zich zorgen dat AI minimaal een deel van hun werk zal overnemen. Maar de meesten zijn toch vooral bezig met zorgvuldig beheer van de techniek.

AI helpt nog niet om druk te verminderen

Het is ook nog lang niet zo dat AI psychologen helpt om meer patiënten aan te nemen. De vraag is of dit ooit zo zal zijn. En dat is vooralsnog jammer, want het zou mooi zijn als deze techniek zou bijdragen aan het oplossen van de crisis in de geestelijke gezondheidszorg. Groot struikelblok blijft de verzekering: lage vergoedingen, complexe goedkeuringsprocedures, etc.

Trainen in een AI-omgeving

Een manier waarop AI kan helpen, is in een simulatie-omgeving. Zo wordt er nu gewerkt aan een AI-training, waarbinnen psychologen vrij kunnen experimenteren, zonder daarbij gebruik te hoeven maken van echte patiëntgegevens.

Op dit platform is bijvoorbeeld ook een casus van een fictieve, jonge zwarte man met depressie. De AI-omgeving analyseerde niet alleen de patiënt, maar ook zijn omgeving en culturele context. Op basis daarvan kwam hij met een behandelplan.

Auteur: redactie